Hiển thị các bài đăng có nhãn Nguyen Huy Thiep. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Nguyen Huy Thiep. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, ngày 09 tháng 1 năm 2012

__Ngót canh giờ "Giăng Lưới bắt chim"


    Bữa trước có tha về giăng lưới bắt chim mà chưa đọc, hôm nay, lại một chuyến về thủ đô, đi từ sáng sớm lên hành trang mang theo chỉ có Chiến tranh và hòa bình, Võ sĩ đạo, Giăng lưới và một gói xôi khúc. Chiến tranh thì ân oán còn dài, võ sĩ đạo thì nghe cũng có mùi binh đao, mình thì đang cúm, mà cũng chẳng phải thế, thấy cái bìa đẹp thì chọn đọc trước thôi. Sau chuyến đi, đọc chẳng thể hết được, nhưng nó là tiền đề để mình có thể đọc hết nhanh hơn, tiền đề đó là hơn 200 trang và một không gian chữ giống như "Chuyện tuổi 20", cái giọng điệu hơi tốt, hơi đểu, hơi trí thức, hơi nghiêm túc, hơi bụi bặm đó thật ra là cũng rất cuốn hút. Một tập tạp văn, tiểu luận, phê bình nói chung là tạp. Nguyễn Quang Lập gần đây sống khỏe bằng tạp văn, 2 tập mới nhất của ông rất đẹp, anh bảo vệ trung tuổi đi cùng mình, vừa đọc vừa cười rinh rích. Mình cũng cười nhưng không rinh rích, thực ra là cười mà buồn. Tản văn của NQL có thể đọc lâu được, đọc liền một mạch được, vui mà không mệt, có buồn nhưng nhà văn tiết chế được (có những mẩu chuyện rất xót xa), và sự tưng tửng của nhà văn đôi khi không thích hợp vì sự đối lập đó nó lộ liễu quá. Tạp văn của Nguyễn Huy Thiệp nhiều tính triết lý hơn, hay nói tới đạo, tới thiền, hay lôi ông tây này ông tàu nọ ra, may mà mình có nghe ít nhiều về mấy tay đó, không thì đọc cũng mệt và bị ngắt quãng lắm. Nhưng NHT viết thẳng, kể hay tuy rằng nhiều lúc thấy ngụy biện, thấy nước đôi, nhưng ông biết mình viết như thế và cũng đã rào trước đón sau, nhiều khi cũng nói đổng lên rằng "tôi như thế, tôi viết thế đấy" và tự ca ngợi ngầm bằng cách lôi mấy ông tây ra. Hẳn bạn đã nhận ra tập tạp văn này chứa nhiều cạm bẫy, tuy nhiên cạm bẫy lại thu hút người đọc, người ta sợ phim kinh dị nhưng người ta vẫn thích xem, thấy tai nạn thì ghê nhưng vòng trong vòng ngoài xúm đen xúm đỏ (không ít thằng hỏi tuổi, xem biển số về đanh đề). Bản tính con người ta là vậy, và dường như Nguyễn Huy Thiệp bắt được cái thóp của đại đa số đọc giả lên tựu trung lại những trang viết của Nguyễn Huy Thiệp có thể gọi là hay. Nhiều đoạn đọc thấy sướng ví như:
..." Phải thừa nhận rằng hầu như tất cả những ai làm công việc sáng tạo (viết văn, làm toán, xây dựng, làm chính trị...) đều chịu ơn thơ. Thơ giữ vai trò người mẹ lẩm cẩm, người mẹ lẫn lộn cho công việc sáng tạo. Nhưng "nước mắt chảy xuôi" - khi thành đạt, những kẻ thành danh đều ngượng nghịu khi phải thú nhận rằng mình để cho tình cảm chi phối mà ngâm ngợi..."
hay đoạn sau đây:
... "Trong việc thức tỉnh con người, văn chương buộc phải đụng chạm đến dục vọng. Lý do hết sức đơn giản: bạn đọc không phải ai cũng biết đạo, hiểu đạo, hành đạo. Chất thú, chất bản năng trong con người nhiều vô kể. Mỗi hiểm nguy của nhà văn là khi đối mặt với dục vọng, không khéo anh sẽ thất bại ngay từ "cú ra quân" đầu tiên. Phật Thích Ca là đàn ông, khi biết đạo của mình có các tín nữ tham gia, Ngài hiểu rằng nó sẽ mất đi 50% màu nhiệm, mất đi 50% thời gian tồn tại, kiểu như nếu tồn tại 6.000 năm thì thực tế chỉ còn 3000 năm thôi. Thật đúng là Phật. Ngài độ lương nhân từ lại vừa hào phóng. Có tín nữ tham gia mà đạo mất 50% màu nhiệm Ngài vẫn như không, mất 50% thời gian tồn tại mà Ngài vẫn chịu được "...
    Sự hành bút, đi từ của NHT quả là cao thủ. Phật giáo ra đời và lan rộng cách nay khoảng 3000 năm, ấy là các nhà nghiên cứu và khảo cổ bảo thế, còn đoạn văn trên trích từ bài Nhà văn và bốn trùm "mafia" viết cho tạp chí Sông Hương năm 1992. Sau bài này, Thiệp tuyên bó "rửa tay gác kiếm", không viết văn nữa mà chuyển sang kinh doanh nhà hàng (1992-1998). Mấy dòng chú thích này ở trang 71, mà sách thì dày những 350 trang. Nên tất nhiên là Thiệp vẫn viết văn, và khi tôi đọc đến trang thứ 203 thì thấy giọng điệu và cách viết vẫn phong độ không đổi... Xin lấy bốn câu thơ của nhà thơ Đồng Đức Bốn được Nguyễn Huy Thiệp rất tâm đắc phân tích trong tập sách này để kết thúc bài này của tôi.
    Đang trưa ăn mày vào chùa
    Sư ra cho một lá bùa rồi đi
    Lá bùa chẳng để làm gì
    Ăn mày nhét túi lại đi ăn mày.

    P/s: khi đọc bài thơ này, và nghe kiến giải của Nguyễn Huy Thiệp tự nhiên tôi liên tưởng đến tập tranh liên hoàn "chăn trâu".

Thứ Năm, ngày 15 tháng 12 năm 2011

__Trưa ở phố Đinh Lễ


-----
    Những trưa không về nhà thường là những khoảng thời gian khá thú vị đối với tôi. Mặc dù, cũng chỉ loanh quanh, ăn uống linh tinh, xem phim và vào hiệu sách một mình. Hay nhất là được lang thang buổi trưa ở phố sách Đinh Lễ. Lạc vào đây, tôi không khác trẻ em được bố mẹ cho cầm tiền vào cửa hàng đồ chơi lựa chọn. Sách luôn mới, những ấn bản đang nóng hổi trên các diễn đàn, các tác phẩm nổi tiếng, gây tranh cãi và … sách cấm (như “Sát thủ đầu mưng mủ”, hay “Ở lưng chừng nhìn xuống đám đông” chẳng hạn).

    11 giờ 30, đội xe đến thủ đô, vậy là chúng tôi có cả buổi trưa ở đây. Ăn cơm, uống chè chén, chém gió một lúc, tôi lên đường vào “phố chợ”. Nhất định không vào các hiệu sách đẹp như Hiệu Sách Bờ Hồ, Hiệu Sách Hà Nội… tọa lạc trên phố chính Tràng Tiền, kinh nghiệm cho thấy, ngoài mặt tiền đẹp, trời nắng có thì có máy lạnh ... còn tất tần tật sách… chẳng hơn bên phố phụ Đinh Lễ là bao, cả về số lượng lẫn chất lượng. Bên Tràng Tiền chỉ hơn các hạng mục sách ngoại văn, mà tiếng tây tiếng tàu thì tôi chẳng biết. Bên này có khoảng 10 hiệu sách và cũng ngần ấy sạp sách vỉa hẻ, các cửa hàng và sạp sách gần như là một, vì nếu quyển nào không có thì ngay lập tức chủ sạp sẽ sang ngay hiệu bên cạnh để lấy sách cho khách mua. Trong vô vàn giấy và mực và màu và mùi đó, cứ 100 quyển thì tôi thích 10 quyển và cứ 10 quyển thì muốn mua 1, 2 quyển. Ở đây có hàng vạn đầu sách, lên khả năng mua bao giờ cũng cách muốn mua khá xa. Lên chọn được cuốn nào, thường là tôi nhắm từ trước hoặc giả do… duyên số. Duyên số ... cái này thỉnh thoảng tôi mới tin, còn đa phần những lựa chọn còn lại là so tính cách tôi. Tính tôi ưa hình thức, lên những bìa sách ấn tượng bắt mắt, những cái tên hay, kêu kêu vang vang hay có màu bí ẩn thường hấp dẫn tôi. Hoặc những dịch giả mà tôi biết thì tôi cũng hay tìm đọc các sách mà họ dịch. Đơn cử như sách của Đoàn Tử Huyến , từ hồi đọc " Bố Già" , thấy truyện hay quá, mới xem tên dịch giả mới biết anh, từ đó cứ sách dịch của họ Đoàn là tôi mua, mà mua được khá nhiều, từ các hiệu sách lớn, Đinh Lễ, đường Láng, vỉ hè và các bà buôn đồng nát. Cũng từ Đoàn Tử Huyến , tôi tìm được “Trò chơi” của I-u-ri Bondarep, tiếp theo đó đọc và mua khá nhiều sách của ông này như “Bến bờ”, “Lựa chọn”, "Tuyết bỏng" ... Rồi tôi cũng nhớ tên những họa sĩ đã vẽ bìa những cuốn sách đẹp, khi xem sách thường lật bìa sau xem tên họa sĩ (tiện thể xem giá). Nhớ nhất là Hoàng Tường, Văn Minh, gần đây là Đỗ Hữu Chí, Hữu Khoa và Hà Dũng Hiệp . Đặc biệt là Đỗ Hữu Chí , tôi rất thích bìa cuốn “Chỉ tại con chích chòe” của Dương Tường do anh này vẽ, mặt của Dương tường được vẽ như ... một con chim. Và lần đầu tiên tôi chú ý đến Đỗ Hữu Chí là từ một cái tên rất hay khác “Bắt trẻ đồng xanh” , ta khó có thể tìm được tên sách tiếng việt nào hay hơn, tranh bìa quyển này chỉ có một dòng chữ trắng trên nền xanh lá cây J. Gần đây có “Nếu một đêm đông có người lữ khách” của Italo Cavilno, nghe rất kêu, những tác giả nghe còn kêu hơn vì hao hao Cavalho, hậu vệ phải của Real. Sách do Trần Tiễn Cao Đăng dịch, bác có cái tên dài dài hay hay này lại là người dịch cục gạnh nổi tiếng của một ông Nhật Bản nổi tiếng khác, Ha -ru -ki Mu–ra- ka- mi , “Biên niên sử chim vặn dây cót” . Còn Mu–ra- ka- mi thì không nói cũng biết, ông này viết “Rừng Na uy” , Trịnh Lữ dịch và Hữu Khoa vẽ bìa. Gần đây Hữu Khoa cũng vẽ bìa “Bạn Văn” của Nguyễn Quang Lập, mà bác Lập lại là chủ của chiếu rượu Quechoa và tác giả kịch bản bom tấn Việt “Đời Cát” . Về Trịnh Lữ, trước đó không lâu, bác này có dịch cuốn “Cuộc đời của Pi” , đọc khá hay, mà từ cuốn này mà tôi mua cuốn “Con nhân mã ở trong vườn” , đọc chả hay mấy. Nhưng Trịnh Lữ cũng góp phần đẩy tôi ra quyết định mua “Trần trụi với văn chương” của Paul Auster , quyển này có cái bìa là tranh của Francis Bacon, lên chẳng cần phải nói gì thêm về sự ấn tượng của nó. Tôi còn đọc được “Xứ Cát” cũng do Trần Tiễn Cao Đăng dịch. Không nhớ người vẽ bìa, nhưng rất nhớ bức tranh rực rỡ đó.

    Các cuốn sách tôi mua do thích bìa đẹp, chuộng dịch giả còn nhiểu quyển nữa (lại nhớ 2 quyển Vô tri và Những Mối tình nực cười do Hà Dũng Hiệp vẽ bìa). Trở lại buổi trưa lang thang ở Đinh lễ, tôi đã nhắm trong đầu cuốn Gỗ Mun của nhà văn, nhà báo tài năng người Ba Lan Ryszard Kapus'cin'sk . Chẳng khó khăn gì, tìm thấy nó ngay, nhưng trước đó, “Giăng lưới bắt chim” của hót-boy lâu năm Nguyễn Huy Thiệp đã hút mắt tôi bằng cái bìa đẹp do Hữu Khoa vẽ. Tôi cầm 2 quyển đi ra cửa, trong lúc đợi tính tiền, quay ngang quay ngửa thế nào lại đập ngay vào mắt cái tên Truman Capote và không cần đọc tôi biết ngay quyển đó là Trong máu lạnh (được dịch là “Máu Lạnh”- In Cold Blood ). Cái bìa quyển này cực kỳ ấn tượng, không đầy đủ tên sách, chỉ có một góc của chữ máu lạnh và một đọt máu tím đen chảy xuống trên nền xám. Cái di động kêu giục dã kêu, cán bộ đường lối đang gọi tôi về


Đây là bài điểm sách Trong máu lạnh của Nhã Nam
Tiêu đề bài này trên Facebook được sửa thành Trưa vô gia cư

Thứ Sáu, ngày 01 tháng 7 năm 2011

"TUỔI HAI MƯƠI YÊU DẤU"

    Biết "tuổi 20" đã lâu, lại nghe giang hồ đồn đại, chính cuốn này mà Nguyễn Huy Thiệp lấy được "số má" chứ không phải vì "Tướng Về Hưu" được in lậu bán đầy ngoài vỉa hè. Hôm nọ dọn dẹp Computer, vô tình vớ được file. Dưới đây là chương 1 tiểu thuyết ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, đọc mấy chục trang đầu thấy giống BẮT TRẺ ĐỒNG XANH kinh khủng, chỉ khác là bối cảnh Hà Nội, địa danh, từ lóng, văng tục chửi bậy là của Việt nam thôi. Đọc rất lôi cuốn, một lèo từ đầu đến cuối, thời điểm xảy ra câu chuyện từ năm 2003, nhưng bây giờ vẫn còn rất thời sự. Giá như tác giả đầu tư thêm tí công sức cho phần cuối đỡ củ chuối thì có lẽ nó cũng chả thua kém gì BẮT TRẺ ĐỒNG XANH. Truyện có thơ của Vương Bảo Sinh, Bùi Giáng và châm ngôn của nhiều ông khác nữa. Truyện dài 99 trang A4, chắc khi in khổ 14x20 được cỡ 150 trang, nhưng đọc một lèo thấy nó cũng chỉ dài hơn chuyện ngắn tí tỉnh. Cũng vì đọc "e-book lậu" lên không biết có bị cắt cúp gì không, không biết có chỗ nào bán quyển này không nữa, ai biết bảo giùm, tôi xin hậu tạ :D


   CHƯƠNG 1: Chẳng ai hiểu cóc khô gì
Hỏi tên? Rằng biển xanh dâu
Hỏi quê? Rằng mộng ban đầu rất xa
Gọi tên là một hai ba
Đếm là diệu tưởng, đo là nghi tâm…
Bùi Giáng 1
- Xin lỗi, anh không có tâm trạng tốt lắm.
- Thì anh có bao giờ có tâm trạng tốt đâu!
Trao đổi bạn bè


    Tôi là Khuê. Năm nay tôi 20 tuổi. Tôi muốn nói với các người rằng chẳng ai hiểu cóc khô gì.
    Ví dụ như gia đình tôi. Tôi có bố mẹ và một thằng anh trai ngu hết chỗ nói. Bố mẹ tôi không ngu, họ chỉ là những ông bố bà mẹ bình thường, thậm chí thành đạt trong xã hội. Hãy nghe mẹ tôi nói với bố tôi: “Anh ăn đi, anh phải ăn khỏe vào mới được. Anh ăn quả trứng vịt lộn này nhé! Uống cả sữa nữa”. Bố tôi nằm trên đivăng, lim dim mắt. Tôi rất ghét cung cách ấy của ông. Nếu mẹ tôi đi vắng, có khách đến (nhất là khách nữ) ông ta trở nên nhanh nhẹn như một con báo. Có lẽ bố tôi là một người rất thạo đàn bà. Tôi đã thấy nhiều cô thút thít khóc khi nói chuyện với ông. Lúc ấy ông lại vỗ về họ với vẻ từng trải: “Không sao… không sao! Đời ấy mà… cuộc sống là thế…”. Sau đó ông lấy ví ra cho họ tiền, ông giúi vào tay họ và vị khách trứ danh kia nín bặt. Giời ạ, thế mà với tôi ông rất bủn xỉn. Tôi không có một đôi giày nào tử tế, còn áo với quần thì toàn là thứ tầm tầm! Từ bản năng, tôi ngấm ngầm căm ghét gia đình tôi thậm tệ. Sự từng trải, hiểu biết của bố tôi… sự chu đáo tận tụy của mẹ tôi… sự lên mặt đạo đức khôn ngoan của thằng anh tôi… Tất cả những điều như thế khiến tôi lộn mửa. Tôi là cái gì ở cái nhà này? Tôi mãi mãi không bao giờ được như họ. Tôi là con gián, là con kiến, là con số không. Chẳng ai hiểu cóc khô gì về tôi.

    Chẳng ai hiểu cóc khô gì! Ví dụ như ở trường học. Tôi ngạc nhiên vì tại sao người ta lại đi nhồi nhét hàng mớ kiến thức chữ nghĩa như thế vào đầu bọn trẻ bao nhiêu năm trời? Tôi công nhận những kiến thức tiểu học là có lý. Những thày cô giáo thật ra thày cô giáo! Họ đúng là những bậc thánh, mặc dầu các thày cô giáo tiểu học ở đâu cũng vậy, họ đều có vẻ nghèo nàn, nhếch nhác và bẩn thỉu. Lên bậc trung học và đại học thì toàn bộ nền giáo dục đều đáng vứt đi cả. Kiến thức thì rối rắm, rỗng tuếch, vô bổ, chẳng ai hiểu cóc khô gì. Bọn giáo sư đại học ăn diện và vô đạo đức nói nhăng nói cuội ở trên bục giảng. Chính họ cũng chẳng hiểu họ nói cái gì. Nền giáo dục trung học và đại học theo tôi là một nền giáo dục ngục tù, khủng bố. Nó làm cho toàn bộ thanh niên chúng tôi trở nên kiệt sức, ấm ớ, dở hơi hoặc đểu cáng theo một cách nào đấy. Nó là một nền giáo dục đào tạo lưu manh. Tất cả những thanh niên thành đạt của nền giáo dục đó đều là những tên lưu manh một trăm phần trăm, tôi xin thề như vậy!
Ký ức đẹp đẽ nhất của tôi về nhà trường (và của tất cả những ai lương thiện thực sự) – tôi xin thề như vậy, chỉ là ở việc dạy đọc, dạy viết, dạy cộng trừ nhân chia… thấp thoáng với mấy bóng hình thày cô thảm hại. Tôi đã đọc ở đâu đấy một bài thơ viết về họ, câu chữ ở trong bài thơ thì không ra gì nhưng tình cảm của người viết khiến tôi xúc động:

Người ta phải cám ơn anh, người thày giáo nông thôn
Anh là người khai hóa vĩ đại của nhân dân tôi
Đây mới là kiến thức tinh khiết
Cho dù nó vừa thô sơ, vừa sai lầm, lại ấu trĩ nữa
Nó là a, b, c
Ơi anh giáo làng!
Anh phải làm việc với lũ ranh con thò lò mũi
Chúng không biết thế nào là tay phải, tay trái
Anh sẽ dạy chúng, phải không, sẽ dạy chúng:
Tay phải thì giương cao, còn tay trái đặt lên trái tim
Anh sẽ dạy chúng, phải không, sẽ dạy chúng:
Mẹ thì không bao giờ được quên
Phía trước là chân lý
Rất có thể có nạn hồng thủy
Mà ngoài trái đất là thiên hà
Chữ đầu tiên là chữ a…2


    Tôi căm ghét “nền giáo dục cao cấp”, mặc dầu tôi đang là sinh viên năm thứ hai đại học. Trừ một số đứa ở thành thị (trong đó có tôi) còn hầu hết đều ở nông thôn ra. Chúng đều như những cô chiêu, cậu ấm. Bọn này ăn diện, cố học đòi cung cách thành phố bằng những đồng tiền còm cõi mà bố mẹ chúng tằn tiện gửi ra. Tôi thấy chúng lố bịch không tưởng được. Tất cả sự chăm chỉ đèn sách của chúng đều giả tạo, không đứa nào dám nhận rằng những thứ kiến thức được học đều đáng vứt đi, không vứt đi trước thì rồi sau này cũng vứt. Tóm lại, chẳng ra cứt chó gì!

    Chẳng ai hiểu cóc khô gì! Ví dụ như khi ta mở tivi. Người ta đang truyền hình trực tiếp phiên họp Quốc hội. Các nghị sĩ ngủ gật. Người ta cãi nhau về mấy chữ trong điều luật. Lúng túng kinh khủng. Tôi thấy rõ người ta lúng túng trong việc điều hành đất nước. Nhân dân đang lầm lẫn thảm hại, họ đặt niềm tin của họ vào một lũ người thối tha, dốt đặc. Đáng lẽ ra phải kín nhẹm đi (cái lũ phường tuồng ấy) thì họ lại chường mặt ra ở trên tivi chơi trò “dân chủ”. Nhân dân không cần dân chủ, họ cũng chẳng ưa gì độc tài, ai cai trị cũng thế thôi nhưng điều cơ bản là họ được sống yên ổn, no ấm.

    Chẳng ai hiểu cóc khô gì! Tôi muốn gào toáng lên như vậy. Thời của tôi đang sống là thời chó má. Tin tôi đi, một trăm phần trăm là như thế đấy!